X ve gama ışınlarından yararlanılarak endüstriyel ürünlerin (borular, buhar kazanları, her türlü makine aksamları, vs.)röntgen filmlerinin çekilerek herhangi bir hata içerip içermediğinin tespit edilmesi işlemleri oldukça yaygındır. Bu işlemler, özel olarak imal edilmiş X ışını üreten veya gama ışını yayan radyoizotop içeren cihazlar aracılığıyla yapılır. X ışını ile yapılan çalışmalar X ışını grafi, gama ışınları ile yapılan çalışmalar ise gama grafi olarak, her ikisi birden radyografi olarak adlandırılırlar.
Alfa parçacıkları kolaylıkla durdurulabilen parçacıklardır. Bunlar duman dedektörlerinde kullanılır. Yarı-ömrü 458 yıl olan ve sabit sinyal üreten bir Amerisyum-241 kaynağı bir sensöre alfa parçacıkları gönderir. Eğer havada alfa parçacıklarını bloke ederek sensör sinyalinde değişikliğe yol açacak duman mevcut ise, sinyaldeki değişiklik alarmı tetikler. Bu tür dedektörlerde beta ve gama radyasyonlarının kullanımları anlamsızdır, çünkü duman parçacıkları bu tür radyasyonları durduramaz ve sinyalde de değişiklik olmayacağından alarm çalmaz.
Çok yüksek hızlarda üretilen metal, kağıt, plastik gibi levha malzemelerin kalınlıkları sürekli olarak ve malzemeyle hiç temas etmeden kontrol edilebilir. Çoğu beta parçacığı birkaç mm veya cm kalınlığındaki katı maddeler tarafından durdurulabilir. Levha kalınlaştıkça daha fazla beta radyasyonu soğurulur. Bir beta kaynağı levha malzemenin bir tarafına, bir dedektör (örneğin Geiger sayıcısı) de levha malzemenin diğer tarafına yerleştirilir. Dedektör aracılığıyla ne kadar radyasyonun malzemeyi geçeceği izlenir. Sinyal büyüklüğü levhanın kalınlığına bağlıdır ve levha kalınlaştıkça sinyal küçülür. Bu işlem için kullanılacak kaynağın yarı-ömrü uzun olmalıdır ki sinyaldeki değişim hızlı bozunumdan kaynaklanmasın. Levha malzeme ‘düzleştirici’ silindirlerden geçmeden önce beta kaynağı ve dedktörün arasından geçer. Dedektör sinyali mevcut kalınlıkla karşılaştırılır. Eğer sinyal çok büyük (küçük) ise levha çok ince (kalın) demektir ve bu durumda levhayı kalınlaştırmak (inceltmek) üzere silindirlerin birbirlerinden ayrılmaları (birbirlerine yaklaşmaları) sağlanır.
Gama ışınlarının giricilikleri oldukça fazladır. Bu özellikleri sebebiyle oldukça kalın malzemelerden geçtikten sonra radyasyonun dedekte edileceği durumlarda gama kaynakları kullanılır. Sağlık açısından tehlikeden uzak durmak için kısmen düşük yarı-ömürlü kaynaklar kullanılmalıdır.
Gama yayınlayan izleyici boruda akan suya katılıp borular dışarıdan bir Geiger sayıcı aracılığıyla izlenebilir. Borudaki sızıntı okunan radyasyonda artma olarak gözlenir. Benzer bir metotla yeraltı sularının akışı izlenebilir.
Bir malzemenin yapısını tahribatsız olarak test etmek için gama radyasyonundan yararlanılabilir. Bu bir bakıma daha yoğun malzemeler için X-ışınları fotografisine alternatiftir. X-ışını radyografisi genel olarak daha iyi bir görüntü verir. Bu nedenle endüstride gama radyografisi, X-ışını radyografisinin kullanılamadığı veya güçlükler gösterdiği hallerde kullanılır. Radyoiziotop kaynak X-ışını tüpüne göre hem küçük hem de hafiftir. Ayrıca çalışması için elektrik enerjisine ihtiyaç olmaz. Bu yolla boruların kaynak yerlerinin yapısı ve kalitesi test edilebilir. Bunun için bir gama kaynağı borunun içine konur ve fotografik kağıt kaynak yerinin etrafına sarılır. Eğer kaynak yerinde boşluk veya başka bir tür bozukluk varsa daha fazla miktarda gama radyasyonu malzemenin o bölgesinden geçer ve fotograf filminde daha fazla gamaya maruziyet olarak kendini gösterir.
0 responses so far ↓
There are no comments yet...Kick things off by filling out the form below.
You must log in to post a comment.